دلایل روشن شدن چراغ چک و راهکار عملی مواجهه با آن

چراغ چک یا چراغ عیب‌یابی موتور (Check Engine Light) یکی از مهم‌ترین بخش‌های هشداردهنده در خودرو است. این چراغ، درست در زمانی روشن می‌شود که کامپیوتر خودرو، مشکلی را در سیستم موتور یا سیستم‌های مرتبط با آن تشخیص دهد. با روشن شدن چراغ چک در مسیرهای کوتاه و نه چندان طولانی نیازی نیست که توقف کنید، اما اگر این چراغ در مسیری طولانی و برای چندین‌بار روشن شد، در اولین فرصت باید علت آن را پیدا کنید. برای این‌که بدانید علت روشن شدن چراغ چک چیست و چگونه آن را رفع کنید، این مطلب از سایت همیار تشخیص را مطالعه کنید.

دلایل روشن شدن چراغ چک

1.  خرابی سنسور اکسیژن
2. ایراد در مبدل کاتالیستی ماشین
3. ایراد در سنسور جریان هوا
4. مشکل در شمع‌ها و وایرها
5. مشکل در کوئل
6. خرابی باتری
7. خرابی ترموستات
8. معیوب بودن انژکتور
9. ایراد در سیستم چرخش گاز اگزوز
10. روشن شدن چراغ چک به دلیل دزدگیر
11. نشتی خلا

1- خرابی سنسور اکسیژن

براساس تجربه، اولین علت روشن شدن چراغ چک در خودروها به خرابی سنسور اکسیژن مربوط می‌شود. طبق مبحث‌های آموزش کارشناسی خودرو، سنسور اکسیژن، نبض موتور ماشین است. هرگاه ضربان این نبض نامنظم شود، چراغ چک روشن می‌شود. سنسور اکسیژن یکی از قطعات بسیار مهم در سیستم موتور خودرو است که وظیفه دارد میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی از موتور را اندازه‌گیری و این اطلاعات را به ECU (واحد کنترل الکترونیکی) ارسال کند.

این واحد با توجه به اطلاعات دریافتی، میزان سوخت ورودی به موتور را تنظیم می‌کند تا بهترین ترکیب سوخت و هوا برای احتراق کامل حاصل شود؛ بنابراین از مصرف غیرنرمال آن جلوگیری می‌کند. با هر نوع اختلالی که در سنسور اکسیژن پیش بیاید، چراغ چک روشن می‌شود.

2- ایراد در مبدل کاتالیستی ماشین

رایج‌ترین علت روشن شدن چراغ چک در خودروهای قدیمی، مبدل کاتالیستی است. چشمک زدن چراغ چک، تنها علامت ایراد در مبدل کاتالیستی نیست. همین که هر چقدر پدال گاز را فشار دهید اما سرعت ماشین بیشتر نشود؛ یعنی مبدل کاتالیستی مشکل دارد. سومین نشانه برای اطمینان از ایراد مبدل ماشین، نبود نسبت منطقی بین مسافت طی شده با سوخت مصرفی است.

3- ایراد در سنسور جریان هوا

تعیین مقدار دقیق سوخت برای احتراق، یکی از وظایف سنسور جریان هوا است. وقتی که سنسور جریان هوا دچار اشکال شده باشد، چراغ چک روشن می‌شود. در بسیاری از موارد، سنسور جریان هوا با سنسور اکسیژن، اشتباه گرفته می‌شود؛ بنابراین پیشنهاد می‌کنیم که برای تشخیص دقیق علت روشن شدن چراغ چک، ماشین‌تان را به یک مکانیکی حرفه‌ای ببرید.

4- مشکل در شمع‌ها و وایرها

شمع‌ها و وایرها دو قطعه کلیدی در سیستم جرقه‌زنی خودرو هستند. وظیفه اصلی شمع‌ها ایجاد جرقه برای احتراق مخلوط سوخت و هوا و وایرها انتقال این جرقه از کوئل به شمع‌ها است. هرگونه اختلال در عملکرد این دو قطعه می‌تواند به مشکلات جدی در موتور خودرو منجر شود و یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آن، روشن شدن چراغ چک ماشین است.

به طور معمول، شمع‌ها و وایرها را پس از طی مسافت مشخصی باید تعویض کنید. این مسافت بسته به نوع خودرو و شرایط رانندگی متفاوت است؛ اما براساس پکیج آموزش کارشناسی برای هر ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر یکبار، بررسی کنید و در صورت نیاز تعویض شمع‌ها و وایرها را توصیه می‌کنیم.

5- مشکل در کوئل از علت روشن شدن چراغ چک

یکی از چند علت روشن شدن چراغ چک در ماشین به وجود مشکل در کوئل مربوط می‌شود. کوئل قطعه‌ای حیاتی در سیستم جرقه‌زنی خودرو است. وظیفه اصلی کوئل، تبدیل ولتاژ پایین باتری به ولتاژ بسیار بالا برای ایجاد جرقه در شمع‌ها است. این جرقه باعث احتراق مخلوط سوخت و هوا در سیلندرها و در نهایت به حرکت خودرو منجر می‌شود. اگر کوئل خراب شود، ولتاژی که به شمع‌ها می‌رسد، کافی نخواهد بود. در نتیجه، جرقه ضعیفی ایجاد می‌شود یا اصلاً جرقه‌ای تولید نمی‌شود. کاهش شتاب خودرو، افزایش مصرف سوخت و لرزش موتور از سایر علائم خرابی کوئل ماشین محسوب می‌شوند.

6- خرابی باتری

خرابی باتری یکی از دلایل رایج روشن شدن چراغ چک در خودروها است. ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که چگونه یک قطعه ساده مانند باتری می‌تواند باعث روشن شدن چراغ چکی شود که برای نشان دادن مشکلات موتور استفاده می‌شود. در بخش زیر، این رابطه را به طور کامل توضیح می‌دهیم:

چگونه خرابی باتری باعث روشن شدن چراغ چک می‌شود؟

• باتری وظیفه تامین ولتاژ پایدار برای تمام سیستم‌های الکترونیکی خودرو را دارد. اگر باتری خراب شود، ولتاژی که به سیستم‌های مختلف از جمله ECU (واحد کنترل الکترونیکی) ارسال می‌شود، ناپایدار خواهد بود.
• ECU مغز متفکر خودرو است و تمام اطلاعات دریافتی از سنسورهای مختلف را پردازش می‌کند. ولتاژ ناپایدار باعث می‌شود سنسورها اطلاعات نادرستی را به ECU ارسال کنند.

7- خرابی ترموستات از علت روشن شدن چراغ چک

مشکل در ترموستات یکی از چند دلیل روشن شدن چراغ چک است. اگر موتور ماشین بتواند در دمای بهینه کار کند، نشان می‌دهد ترموستات درست است. در صورتی که موتور دیر گرم شود یا برعکس آن اتفاق بیفتد، چراغ چک روشن می‌شود. بهترین کاری که بعد روشن ماندن چراغ چک و پی بردن به خرابی ترموستات باید انجام دهید، مراجعه به یک مکانیک ماهر است. در این زمان، چیزی جز تعویض ترموستات، چراغ چک را خاموش نمی‌کند.

8- معیوب بودن انژکتور

وقتی در زمان مشخص سوخت به میزان کافی به ماشین نرسد، چراغ چک روشن می‌شود. وظیفه سوخت‌رسانی به ماشین در زمان درست، وظیفه انژکتور است. سایش مکانیکی، نشت داخلی و گرفتگی نازل انژکتور باعث شکل‌گیری عملکرد نادرست آن می‌شوند.

تشخیص ایراد در روند کار انژکتور از عهده یک مکانیک ماهر برمی‌آید. در بسیاری از مواقع، راهی جز تعویض انژکتور برای خاموش کردن چراغ چک و جلوگیری از آسیب به سایر قطعات نیست.

9- ایراد در سیستم چرخش گاز اگزوز

سیستم چرخش گاز اگزوز یا EGR ، یکی از علت‌های روشن شدن چراغ چک است. این سیستم، وظیفه آلایندگی خودرو را برعهده دارد. در آموزش دیتیلینگ خودرو بارها به تمیز کردن سیستم چرخش گاز اگزور اشاره شده است.

اگر این سیستم به درستی کار نکند، احتمال دارد که موتور در دور آرام ناپایدار شود، قدرت خود را از دست بدهد یا حتی روشن نشود. اکنون که عملکرد مطلوب موتور خدشه‌دار شده است، اطلاعات نادرست به ECU وارد می‌شود. در نهایت، میزان سوخت تزریقی و زمان جرقه‌زنی به اشتباه کم و زیاد می‌شود. با روش شدن چراغ چک و اطمینان از وجود ایراد در سیستم چرخش گاز اگزور باید نسبت به رفع مشکل آن اقدام کنید.

10- روشن شدن چراغ چک به دلیل دزدگیر

به طور معمول، روشن شدن چراغ چک به معنای وجود مشکلی در سیستم موتور یا سیستم‌های الکترونیکی خودرو است. اما ممکن است تعجب کنید که بدانید در برخی موارد، نصب نادرست یا مشکل در سیستم دزدگیر نیز می‌تواند باعث روشن شدن این چراغ شود. سه مورد زیر، علت روشن شدن چراغ چک به دلیل دزدگیر را توضیح می‌دهد:

1- تداخل در سیستم‌های الکترونیکی خودرو

دزدگیر به سیستم‌های الکتریکی خودرو متصل می‌شود. اگر این اتصال به درستی انجام نشود یا سیستم دزدگیر نقص داشته باشد، باعث ایجاد نویز الکتریکی می‌شود که در عملکرد سایر سیستم‌ها از جمله ECU (واحد کنترل الکترونیکی) اختلال ایجاد کند.

2- تخلیه باتری

بعضی از مدل‌های دزدگیر به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در صورت تشخیص خطر، جریان برق را قطع می‌کنند. اگر این سیستم به درستی کار نکند یا تنظیمات آن بهینه نباشد، منجر به تخلیه باتری شود. تخلیه باتری هم به نوبه خود می‌تواند باعث روشن شدن چراغ چک شود.

3- سیگنال‌های کاذب

گاهی اوقات، علت روشن شدن چراغ چک وجود یک سینگال کاذب است. در واقعیت خیلی کم پیش می‌آید که دزدگیر، سیگنال‌های کاذب به ECU ارسال کند. این سیگنال‌های کاذب می‌توانند باعث شوند که ECU تصور کند مشکلی در موتور یا سیستم‌های دیگر وجود دارد و در نتیجه چراغ چک را روشن کند.

11- نشتی خلا از علت روشن شدن چراغ چک

نشتی خلا هم از دلایل رایجی است که می‌تواند باعث روشن شدن چراغ چک شود. برای درک بهتر این ارتباط، ابتدا باید بدانیم که خلا در خودرو چیست و چه نقشی دارد.

خلا در خودرو چیست و چه ارتباطی با چراغ چک دارد؟

خلا در خودرو به معنای وجود یک منطقه با فشار کمتر از فشار هوای اطراف است. این خلا معمولاً در سیستم ورودی هوا ایجاد می‌شود و برای کنترل میزان هوایی که وارد موتور می‌شود، استفاده می‌شود. سنسورهای مختلفی مانند سنسور جریان هوا (MAF) سنسور فشار مطلق منیفولد (MAP) میزان این خلا را اندازه‌گیری می‌کنند و اطلاعات را به ECU ارسال می‌کنند. ECU با توجه به این اطلاعات، میزان سوخت تزریقی را تنظیم می‌کند تا مخلوط هوا و سوخت بهینه برای احتراق به دست بیاید.

اختلال در عملکرد موتور، تغییر در نسبت هوا به سوخت و اطلاعرسانی نادرست به ECU باعث می‌شود که چراغ چک خودرو روشن شود.

اگر چراغ چک خودرو روشن شد، چه کار کنیم؟

روشن شدن چراغ چک خودرو نشان می‌دهد که در سیستم خودرو مشکلی وجود دارد. اگرچه ممکن است دلایل مختلفی برای روشن شدن این چراغ وجود داشته باشد، اما به هیچ وجه نباید آن را نادیده گرفت. در همان لحظه اولیه که چراغ چشمک ماشین روشن شد، چهار اقدام زیر را انجام دهید:

1- آرامش خود را حفظ کنید

روشن شدن چراغ چک به معنای توقف فوری و ناگهانی خودرو نیست، اما لازم است در رانندگی احتیاط کنید و از سرعت زیاد و شتاب گرفتن خودداری کنید.

2- به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید

در برخی موارد، دفترچه راهنمای خودرو ممکن است اطلاعاتی در مورد دلایل احتمالی روشن شدن چراغ چک و اقدامات اولیه ارائه دهد.

3- خودرو را به یک مکان امن ببرید

تا جایی که امکان دارد، خودرو را به یک مکان امن مانند پارکینگ یا تعمیرگاه منتقل کنید.

4- با یک مکانیک ماهر تماس بگیرید

برای تشخیص دقیق مشکل و رفع آن، بهتر است به یک مکانیک ماهر مراجعه کنید.